17de Nationaal Deltacongres: van maakbaar naar weerbaar

‘De term ‘delta’ is synoniem geworden voor daadkracht’

Nederland moet anders leren denken over de toekomst van de delta: niet langer vanuit de gedachte dat we alles kunnen beheersen, maar vanuit weerbaarheid. Die boodschap stond centraal tijdens het drukbezochte 17de Nationaal Deltacongres, op 12 november in Apeldoorn.

Bekijk het videoverslag van de dag.

Aftermovie Deltacongres 2026

0:00
0:00
/
0:00

Krachtige boodschap

‘Klimaatverandering raakt ons nu al’, zei deltacommissaris Co Verdaas tijdens het plenaire programma. ‘En de gevolgen doen pijn. De herijking van het Deltaprogramma heeft die urgentie opnieuw onderstreept.’ Gelukkig zijn steeds meer mensen zich bewust van die boodschap, aldus de deltacommissaris. ‘Dat is het resultaat van veel kennis, kunde, onderzoek – en gesprekken. Wij hebben die boodschap echt als community afgegeven. Dat maakt dat het zo’n krachtige boodschap is.’

Die positieve insteek weerklonk in alle zalen van Omnisport, de ruime congreslocatie in Apeldoorn: van de plenaire opening tot de zestien deelsessies in de middag. Tussendoor was er, net als andere jaren, een vrolijke bedrijvigheid op het centrale Deltaplein, waar verschillende initiatieven, bedrijven en instanties hun activiteiten tentoonstelden. Lees hier meer over het Deltaplein.

Beeld: © Martijn Beekman

Openingsdans ‘Dobber’ door Dansplaats Arnhem.

Water is een ruimtelijk vraagstuk

Op het podium stonden dit jaar voor het eerst twee ministers: Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Elanor Boekholt-O’Sullivan van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO). Ze gaven daarmee een belangrijke boodschap af: water wordt steeds meer een ruimtelijk vraagstuk, dus die twee portefeuilles kunnen niet zonder elkaar. ‘We moeten letterlijk samen boven kaarten hangen om te kijken: wat kan waar?’, zei Karremans. Maatregelen tegen overstromingen en wateroverlast vragen immers om ruimte, terwijl die ruimte ook voor andere functies nodig is.

Beeld: © Martijn Beekman

Minister Karremans: ‘Ruimte is ook voor andere functies nodig.’

Meer ruimte creëren

Boekholt-O’Sullivan benadrukte dat water en bodem een vanzelfsprekend uitgangspunt moeten zijn bij ruimtelijke keuzes. De nieuwe Nota Ruimte biedt daarvoor een belangrijk kader. De Nota gaat Nederland ‘niet groter, maar wel ruimer maken’, merkte ze op. ‘Het gaat daarbij niet alleen om stenen stapelen, maar ook om het creëren van een gemeenschap.’

Het is een enorme puzzel, maar niemand hoeft het alleen te doen, aldus de VRO-minister. ‘Wij doen het echt samen.’ Ook haar IenW-collega Karremans was positief: ‘De term ‘delta’ is synoniem komen te staan voor daadkracht. Dat is prachtig: daadkracht hebben we nodig, zeker gezien de enorme opgaven die op ons afkomen.’

Beeld: © Martijn Beekman

Minister Boekholt-O’Sullivan: ‘Wij doen het echt samen.’

Investeren in de watertransitie

Ook het bedrijfsleven moet zich voorbereiden op een toekomst waarin water schaarser wordt. Dat bleek uit de keynotepresentatie van Stefaan Decraene, bestuursvoorzitter van de Rabobank. Hij gaf voorbeelden die lieten zien hoe private investeringen kunnen bijdragen aan duurzaamheid en weerbaarheid, én zakelijk interessant kunnen zijn. Ook kondigde hij aan dat de Rabobank ruim zestig miljoen euro beschikbaar gaat stellen voor circulair watergebruik en technieken die het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen terugdringen. ‘Veel boeren aarzelen nog om daarin te investeren, omdat ze onzeker zijn over het rendement’, zei Decraene. ‘Wij willen die drempel verlagen en zo een vliegwiel op gang brengen.’

Lees hier meer over de keynote.

Beeld: © Valerie Kuypers

‘We willen een vliegwiel op gang brengen.’

Een derde Deltacommissie

‘Water raakt aan alles en iedereen’, zei Deltacommissaris Co Verdaas. ‘Dus als iets echt belangrijk is, dan moeten we ons daar gewoon samen voor inzetten.’ Als voorbeeld noemde hij de renovatie van de zeesluis bij IJmuiden, waarvoor een flinke lobby nodig was. Uiteindelijk is het geld er gekomen, dankzij het feit dat het veld zo eensgezind was, benadrukte Verdaas: ‘Dat is onze kracht. Maar als we echt van maakbaar naar weerbaar willen, dan moeten we niet voor elk project hoeven lobbyen, maar alles vanuit een toekomstperspectief gaan bezien. Vandaar dat ik heb geadviseerd een derde Deltacommissie op te richten.’

Verdaas eindigde met een oproep. ‘Bij alles wat we gaan doen, of overwegen – bespreek met elkaar deze vraag: ben ik bezig mijn eigen belang te beschermen, of ben ik bezig een mooie toekomst dichterbij te brengen?’

Beeld: © Valerie Kuypers

De oproep van deltacommissaris Co Verdaas: denk na over deze vraag!

Het Zonnetje: de toekomst aan zet

Een feestelijke jaarlijkse traditie op het Deltacongres is de live verkiezing van de winnaar van het Zonnetje, de prijs voor een inspirerend klimaatproject. Dit jaar was het thema ‘De toekomst aan zet’. Drie initiatieven waren genomineerd. Winnaars waren de biologische boeren Jan de Koeijer en Niels Heining uit Brouwershaven, die op hun land een eigen waterbuffer hebben aangelegd. Daarmee zijn ze minder kwetsbaar voor de toenemende droogte in Zeeland.

Lees hier meer over het Zonnetje.

Beeld: © Valerie Kuypers

Winnaar Niels Heining (met muts) krijgt applaus en felicitaties.

Deelsessies

De middag stond in het teken van diverse sessies.