‘Water moet een randvoorwaarde zijn in de bouw’

Waar houd jij je binnen Heijmans precies mee bezig? En wat drijft jou in je baan?

‘Ik motiveer en help collega’s graag om duurzaamheid in hun dagelijkse werk mee te nemen en zo onze ontwerpen duurzamer te maken. Onderdeel daarvan is ook de vertaalslag van onze duurzaamheidsstrategie naar implementatie in projecten. De focus ligt daarbij op klimaat (CO2), water en biodiversiteit.  Wat mij drijft is om water zichtbaar of onzichtbaar een plekje te geven én te realiseren in onze leefomgeving. Ik wil een plek beter achterlaten dan we hem aantroffen. De ‘natuurlijke kant’, samen met Ecologie en Bodem vind ik het meest interessant. Als een natuurlijke oplossing niet kan, dan lossen we het technisch op. Mooi om mijn kennis in te zetten, om samen met collega’s tot een maakbare oplossing te komen.’

Waarom vinden jullie dat water juist een vertrekpunt moet zijn in het ontwerp?

‘Van oudsher lag er een uitgewerkt plan en dan was het daarna: “oh, we moeten ook nog iets met water.”  Maar dat is gelukkig niet meer het geval. Als je water achteraf meeneemt, krijg je veel ongewilde raakvlakken. Dan moeten we alles schuiven en opnieuw ontwerpen. Water moet op de goede plek zitten, bij voorkeur op het laagste punt. Als dat niet zo is, heb je later technische oplossingen nodig om het water daar te krijgen. Dat kost stroom, beheer en onderhoud en het kan falen. Ik ben er voorstander van om het op de natuurlijke manier te doen. Wat ik wel zie, is dat het nog steeds vooral op kwantiteit is gefocust. Het is kansrijk om te verbreden naar kwaliteit, gebruik en droogte.’

Kun je een concreet project noemen waarin water en duurzaamheid vanaf het begin zijn meegenomen, en wat dat heeft opgeleverd?

‘Binnen Heijmans maken wij EBW-scans: een ecologie-, bodem- en waterscan. Deze scan hebben wij zelf ontwikkeld en houdt in dat een ecoloog, bodemadviseur en wateradviseur integraal kijken naar een gebied. Daaruit volgt dan een systeemanalyse; deze uitkomsten worden randvoorwaardelijk meegenomen in onze projecten.

Vooral bij vastgoedprojecten zitten we vroeg bij elkaar, met een blanco vel. Dan kun je aangeven: hier zit een natuurlijk dal, hier is de bodem goed doorlatend, en het is logisch om daar je water te maken. Hier komt blauw, hier komt groen, en daaromheen maak je je woonwijk, infrastructuur en bebouwing. Je kijkt welke plant het goed doet op welke plek, afhankelijk van bodem en water. Bij Klavertje 4/Greenport Venlo hebben we in het schetsontwerp ruimte gereserveerd voor water en groen. De infiltratie- en bergingsvoorziening is (vanuit de waterkwantiteitseis) ingericht in combinatie met beplanting en groen en er loopt een pad doorheen. Door het op die manier planologisch goed in te zetten, krijg je een kwalitatief beter waterontwerp.’

Waarom hecht Heijmans veel waarde aan duurzaamheid?

‘We realiseren ons dat we met onze (bouw)activiteiten, materialen en ruimte ingrijpen op de natuurlijke kwaliteit van de aarde. Daarom voelen we een verantwoordelijkheid om in 2030 met al ons werk een positieve impact op de aarde te realiseren. We zetten duurzame oplossingen en werkmethoden in om actief bij te dragen aan een beter klimaat, meer biodiversiteit en voldoende, schoon (grond)water. In nauwe samenwerking met alle schakels in de keten maken we de overstap naar circulair werken. Zo dragen we bij aan een leefbare toekomst voor alles en iedereen.’ 

‘Twee jaar geleden is de strategie van Heijmans herzien. Duurzaamheid is een pijler geworden met daaronder de thema’s klimaat, biodiversiteit en water. Het thema water is weer onderverdeeld in waterbalans, watergebruik, waterkwaliteit en waterveiligheid. Vanuit strategie kijken we hoe we dat per project kunnen integreren. We volgen ontwikkelingen en proberen dat te vertalen naar onze praktijk. De klantbehoefte is vooral gericht op CO2-reductie, en minder op water en biodiversiteit. En als er aandacht is voor water, is dat met name gericht op het stukje (water)kwantiteit: “als we maar zoveel millimeter berging maken.” Wij proberen verder te kijken dan alleen die millimeters en ook in te steken op kwaliteit, gebruik en op water en bodem sturend. Voor waterkwaliteit hebben wij een impactanalyse gemaakt om te kijken welke activiteiten als bouwbedrijf, impact hebben op de Kader Richtlijn Water (KRW). We hebben onze activiteiten tegen het licht gehouden en gekeken welke maatregelen je kunt treffen om die impact te verkleinen.’

Wat heeft de bouwsector nodig van de overheid/het Deltaprogramma om water écht structureel mee te nemen in projecten? En wat moet daarin nú gebeuren?

‘Wij hebben behoefte aan meer regie van de overheid en eenduidige kaders. Een goed al bestaand voorbeeld daarvan is de maatlat groene klimaatadaptief gebouwde omgeving. Die maatlat levert duidelijke kaders, maar geeft wel ruimte om project- en locatiespecifiek te ontwerpen. Wat wij merken is dat de overheid als opdrachtgever niet altijd dergelijke instrumenten inzet, of kaders meegeeft zodat ruimtelijke keuzes gemaakt worden gebaseerd op het toekomstig gebruik van het water- en bodemsysteem. In de projecten merk je dat er meer belangen spelen. Daarnaast is het belangrijk dat we, ook wat betreft het Deltaprogramma, nog meer die vertaalslag maken van waterbewustzijn naar daadkracht. Dat begint met een aantal statements als basis nemen. Zo moet water randvoorwaardelijk bijdragen aan een gezonde leefomgeving. En van belang daarin is dat we inzetten op zowel waterkwantiteit als waterkwaliteit en -gebruik. We moeten vooruitkijken naar de hevigere buien en langere droge periodes die gaan komen en zorgen dat wat we nú bouwen ook over 100 jaar nog leefbaar is.’