Samen sneller klimaatbestendig
Programma LIFE-IP Klimaatadaptatie
Hoe kan Nederland zich sneller aanpassen aan klimaatverandering? In het programma LIFE-IP Klimaatadaptatie werken 23 partners aan projecten die daarop antwoord geven. De resultaten worden gebruikt om de uitvoering van de nationale klimaatadaptatiestrategie te versnellen. Bovendien heeft het programma input geleverd voor de nieuwe strategie (NAS’26) die naar verwachting eind dit jaar zal worden gepubliceerd. Sandra Boekhold en Katja ten Hove vertellen over de eerste resultaten en geleerde lessen uit de praktijk.
Sandra Boekhold Katja ten Hove
Nederland krijgt ruim tien miljoen euro subsidie van de Europese Commissie voor het uitvoeren van achttien projecten en een aantal “versnellingsacties”. De looptijd van het programma is zes jaar: van 2022 tot eind 2027. De Nederlandse partners leggen samen zeven miljoen euro in. Er zijn vier hoofdthema’s: financiering, bewustwording, governance en kennisdoorwerking. In het programma heten deze thema’s “tandwielen”. Programmamanager Katja ten Hove legt uit waar deze naam vandaan komt: ‘De vier tandwielen moeten tegelijkertijd draaien om de motor aan te jagen en écht versnelling te bereiken in het werken aan klimaatadaptatie.’
Grote diversiteit in LIFE-IP projecten
De LIFE-IP-projecten zijn verspreid over het land en heel divers. Zo gaat een project in Groningen over bewustwording bij inwoners, in Gouda over bodemdaling en in Noord-Brabant over klimaatrobuuste beeklandschappen. Sandra Boekhold: ‘De projecten zijn inderdaad inhoudelijk superdivers, maar dat vind ik juist onze kracht. We werken allemaal aan een meer klimaatbestendige samenleving. In de projecten gaat het vooral om hoe je dat organiseert in een ingewikkeld speelveld met veel belangen en betrokken partijen. We zoeken samen naar manieren om belemmeringen te overwinnen.’
Geluiden uit de praktijk
Welke inzichten uit de projecten kunnen de programmamanagers nu al optekenen? Katja: ‘We horen vaak dat er behoefte is aan meer sturing van het rijk. Denk aan duidelijke regelgeving rondom bouwen. Ook horen we de behoefte om over klimaatadaptatie te communiceren in duidelijke taal. Het is soms best complexe materie, maar toegankelijke communicatie is heel belangrijk om mensen echt mee te krijgen.’
Sandra: ‘Mij valt op dat er vaak aandacht wordt gevraagd voor klimaatrechtvaardigheid. Dus: hoe zorg je ervoor dat ongelijkheid door klimaatverandering niet toeneemt? Maar ook: hoe neem je maatregelen voor de bewoners die dat het meest nodig hebben?’
'Je kunt klimaatadaptatie niet los zien van gezondheid, denk bijvoorbeeld aan de impact van hittegolven op kwetsbare groepen'
Gezondheid als belangrijkste aandachtspunt
De projecten leveren uiteindelijk allemaal resultaten op, die in binnen- en buitenland te gebruiken zijn om klimaatadaptatie te versnellen. Katja: ‘Ik heb niet de illusie dat door ons LIFE-IP-programma alle belemmeringen in de uitvoering worden opgelost, maar ik hoop dat we een goede bijdrage kunnen leveren.’
Sandra: ‘Voor mij is het belangrijk dat we de link tussen klimaatadaptatie en gezondheid nog sterker maken. In het programma zijn twee GGD-organisaties betrokken als partner, en ook in veel andere projecten speelt gezondheid een grote rol. Je kunt klimaatadaptatie niet los zien van gezondheid, denk bijvoorbeeld aan de impact van hittegolven op kwetsbare groepen.’
In de ontwerp-NAS'26, die sinds 9 juni ter inzage ligt, is gezondheid een van de vijftien aandachtsgebieden (ook wel opgaven genoemd). Andere opgaven zijn onder meer zoetwater, hoogwater, wateroverlast en hittebestendige steden en dorpen.
Programmadagen met een hechte community
Sinds de start van het programma in 2022 is er een hechte community ontstaan, zeggen de programmamanagers. Twee keer per jaar komen alle partners bij elkaar op een netwerkdag en altijd is één van de partners medeorganisator. Katja: ‘We gaan bij alle projecten langs en die veldbezoeken zijn heel leuk, zeker als het weer een beetje meezit. Zo zijn we in Noord-Brabant gaan kijken naar een beekdal dat hersteld wordt en waren we dit voorjaar in Gouda. Daar hebben we met eigen ogen gezien wat de gevolgen zijn van bodemdaling in zo’n oude stad, en welke maatregelen je kunt nemen om ergere problemen te voorkomen.’
Sandra: ‘Ik vind die veldbezoeken ook heel waardevol. We krijgen echt de kans om mee te kijken naar wat er gebeurt. In Amsterdam liepen we mee met klimaatcoaches. Toen waren we welkom bij een bewoner en liepen we met zijn twaalven door haar huis om in de tuin te kijken. Deze bewoner vertelde ook iets over haar ervaringen met dit project. Dat perspectief vind ik heel leuk om mee te krijgen.’
Begin 2027 is er een internationale programmadag, waarvoor professionals uit heel Europa worden uitgenodigd. ‘Een geweldige kans voor Nederland om onze kennis te delen’, vindt Katja. ‘De gemeente Apeldoorn is medeorganisator en we willen veel praktijkvoorbeelden van klimaatadaptatie laten zien.’