Getijdenmaas krijgt stevige impuls voor natuur en klimaatbestendigheid

Gedeputeerde Saskia Boelema, voorzitter van de Stuurgroep Deltaprogramma Maas, benadrukt het belang van deze stap: ‘Met deze PAGW‑gelden kunnen we maatregelen versnellen die bijdragen aan waterveiligheid, waterkwaliteit en het beter functioneren van het riviersysteem. Wat ik mooi vind aan dit project, is dat we meerdere doelen tegelijk kunnen realiseren. Denk aan natuurontwikkeling, recreatie, vismigratie en het versterken van leefgebieden. Door slim te koppelen, maken we de Maas niet alleen veiliger, maar ook aantrekkelijker en veerkrachtiger. Ik hoop dat velen van dit unieke stukje Brabant zullen genieten. Op naar de volgende stap.’

Concrete verbeteringen

De gelden voor de Getijdenmaas worden ingezet voor meer rivierdynamiek, betere leefgebieden en sterkere verbindingen tussen rivier en achterland. Denk aan het verlagen van uiterwaarden, het graven van kwelgeulen en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers. Deze ingrepen creëren de juiste condities voor het verbeteren van de ecologische waterkwaliteit en voor habitattypen waar nu een tekort aan is, zoals ooibos, stroomdalgraslanden en rietmoeras. Daarnaast versterken de maatregelen de natuurlijke dynamiek van het gebied, waardoor de ecologische waterkwaliteit verbetert en soorten zich beter kunnen verplaatsen. De Getijdenmaas wordt daarmee een robuuste schakel in het grotere netwerk van riviernatuur langs de Maas.

Samen bouwen aan een klimaatbestendige Maas

Een belangrijke succesfactor is de samenwerking met andere programma’s, zoals het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en Ruimte voor de Rivier 2.0. Er zijn momenteel binnen PAGW meerdere projecten in de uitvoeringsfase, zoals de Meanderende Maas. Hier worden HWBP, KRW en PAGW samen met scheepvaart en landbouwherstructurering gecombineerd in een integrale gebiedsontwikkeling. Ook bij het project Vierwaarden worden HWBP, systeemherstel Maas en PAGW gecombineerd.

De rol van de Maas binnen de PAGW‑systeemopgave

Volgens Eelco Hoogendam, senior adviseur gebiedsgericht werken PAGW bij RVO, speelt de Maas een cruciale rol in de bredere systeemopgave. Hij licht toe: ‘De Maas fungeert als corridor tussen de hotspots Gelderse Poort, Gemeenschappelijke Maas en Biesbosch. Deze hotspots vormen de kern van een gezond en toekomstbestendig rivierecosysteem. De corridors en ecologische stapstenen daartussen zorgen voor de noodzakelijke verbinding en samenhang.’ De Getijdenmaas wordt dankzij de nieuwe investering een ecologische stapsteen. Deze sluit aan op de PAGW‑riviernatuur die wordt gerealiseerd in de Ossekamp, onderdeel van Meanderende Maas. Daarnaast wordt in de gebiedsontwikkeling Vierwaarden gewerkt aan kwelnatuur, stroomdalgraslanden en ooibos.

Lessen die breder toepasbaar zijn in Nederland

Hoogendam benadrukt dat de PAGW werkt vanuit een systeembenadering: het natuurlijke systeem staat centraal, en maatregelen moeten bijdragen aan een robuust, ecologisch systeem. ‘De aanpak die we langs de Maas toepassen, is ook bruikbaar langs andere grote rivieren,’ vertelt hij. ‘We zoeken steeds naar kansen om het natuurlijke systeem te benutten en te versterken. Oplossingen die hier succesvol zijn, kunnen elders worden toegepast.’

Dit project past naadloos in de nieuwe visie op de Maas zoals deze is opgenomen in de Voorkeursstrategie Maas 2027. Daarin staat dat met rivierverruiming meer doelen gerealiseerd worden dan alleen hoogwaterveiligheid. Breder kijken helpt bij het realiseren van de verschillende opgaven zoals natuur en water. Het in samenhang ontstaan van waterveiligheid, een robuust systeem en bijvoorbeeld een natuuropgave heeft voor Deltaprogramma Maas de voorkeur, omdat het gebied dan gelijk een eindinrichting krijgt en er maar een keer in het gebied gewerkt hoeft te worden. Zo ontstaat synergie tussen opgaven en hoeft het niet altijd een waterveiligheidsproject te zijn dat de opgave realiseert. Deltaprogramma Maas gelooft in de kracht van gebieden en hun integrale aanpak.