‘Blijf investeren in verbeeldingskracht’

Wat was voor jou de aanleiding om dit onderwerp te kiezen voor je afstudeeronderzoek?

Tijdens een eerdere stage bij DOK RWS werkte ik, samen met twee medestagiairs in opdracht van Toekomstambassadeur Mare de Wit, aan het ontwikkelen van het Toekomst aan Tafelkleed: een serious game die toekomstige generaties symbolisch aan tafel brengt en spelers laat nadenken over intergenerationele rechtvaardigheid en de langetermijngevolgen van beleidskeuzes.

Vanuit mijn studie Public Policy & Governance fascineert het mij hoe publiek beleid wordt gedomineerd door kortetermijndenken, terwijl initiatieven zoals het Toekomst aan Tafelkleed juist verder proberen te kijken dan dat. Hoewel veel onderzoek ingaat op waarom beleid gefocust blijft op de korte termijn, is er nog weinig bekend over wat beleidsmakers daadwerkelijk stimuleert om met een langere tijdshorizon te werken. Daar wilde ik met mijn onderzoek een bijdrage aan leveren.

Wat maakte dat een serious game een geschikte onderzoeksmethode was en wat leverde het op?

Een serious game is niet de meest gebruikelijke onderzoeksmethode, maar juist erg geschikt voor dit onderwerp. Tijdens de game werden deelnemers geconfronteerd met een beleidsdilemma. Vervolgens ontvingen zij interventies die inspeelden op empathie voor toekomstige burgers en toekomstige risico. Deze onderzoeksmethode maakt het dus mogelijk om deelnemers bloot te stellen aan dezelfde beleidscontext en gecontroleerde interventies te testen. Door deelnemers in een gesimuleerde setting beleidskeuzes te laten maken, kon ik observeren hoe zij reageerden op verschillende prikkels rondom langetermijndenken. In combinatie met surveys en interviews leverde dat rijkere inzichten op dan alleen gesprekken of vragenlijsten.

Wat zijn volgens jou de meest verrassende uitkomsten van je onderzoek?

Een van de meest verrassende uitkomsten was dat deelnemers sterker leken te reageren op confrontaties met toekomstige risico’s dan op inlevingsopdrachten over toekomstige burgers. Ik had vooraf verwacht dat emotionele inlevingsopdrachten meer impact zouden hebben, omdat die inspelen op empathie en betrokkenheid. Maar in de praktijk bleek dat de risicoconfrontaties een groter effect lijken te hebben op de houding van de deelnemers.

Hoe kijk jij naar die spanning tussen ‘emotionele’ en ‘cognitieve’ interventies? En wat betekent die spanning voor de manier waarop we beleidsmakers proberen te beïnvloeden?

Ik kan mij voorstellen dat cognitieve interventies beter werken doordat deze wellicht natuurlijker aansluiten bij de manier waarop beleidskeuzes in de praktijk vaak worden gemaakt: op basis van risicoanalyses en onderbouwing.

Tegelijkertijd zijn cognitieve en emotionele benaderingen geen tegenpolen, maar kunnen ze elkaar aanvullen. Empathische narratieven kunnen abstracte gevolgen invoelbaar maken, wat zeker een rol kan spelen in de perceptie van risico’s voor toekomstige generaties.

Dit suggereert dat het beïnvloeden van beleidsmakers waarschijnlijk vraagt om een combinatie van verbeeldingskracht en analytische scherpte.

Hoe heeft jouw werk voor het Toekomst aan Tafelkleed jouw denken over dit onderzoek gevormd? En andersom: wat heb je vanuit dit onderzoek terug kunnen brengen in het Toekomst aan Tafelkleed?

Het Toekomst aan Tafelkleed liet mij zien dat het effectief is om grote, abstracte vraagstukken tastbaar te maken en op een nieuwe manier te benaderen. Deelnemers gaven vaak terug dat het spel nieuwe gesprekken op gang bracht en bewustwording creëerde over langetermijndenken.

Dit overtuigde mij ervan dat mensen echt kunnen veranderen en het belang voor volgende generaties kunnen inzien. Hieruit ontstond mijn onderzoeksvraag: welke interventies kunnen die verandering daadwerkelijk aanzetten?

Andersom leverde het onderzoek ook nieuwe inzichten op voor het Toekomst aan Tafelkleed. Vooral interventies rondom toekomstige risico’s en de herhaling ervan lijken effectief om langetermijndenken te motiveren. Juist daar kan het spel goed op inspelen.

Wat is het vervolg van het Toekomst aan Tafelkleed? Hoe gaat het nu verder?

Ik heb nu mijn stage bij RWS en de Staf deltacommissaris afgerond, waardoor ik helaas minder betrokken zal zijn. Tegelijkertijd is het bijzonder om te zien hoe het Toekomst aan Tafelkleed zich heeft ontwikkeld naar een serious game die inmiddels ook in de praktijk wordt gebruikt, bijvoorbeeld tijdens de Dijkwerkersdag.

Ik hoop dat het Toekomst aan Tafelkleed verder wordt ingezet, omdat reacties van deelnemers laten zien dat het echt helpt om bewustwording te creëren rondom intergenerationele rechtvaardigheid.

Waar zie jij concrete kansen om jouw onderzoeksresultaten toe te passen?

Mijn onderzoek laat zien dat simulaties en speelse methodes waardevol zijn om complexe beleidsvraagstukken op een vernieuwende manier te bespreken. Ze helpen om abstracte langetermijnvraagstukken concreter te maken en geven toekomstige belangen een plek in het gesprek.

Er liggen vooral kansen in beleidsvorming waar gezocht wordt naar manieren om langetermijnrisico’s beter mee te nemen. Interactieve methodes die inspelen op toekomstige risicoperceptie kunnen beleidsmakers stimuleren om verder vooruit te kijken.

Welk advies zou je geven aan het Deltaprogramma?

Mijn voornaamste advies aan het Deltaprogramma zou zijn om naast technische en beleidsmatige expertise ook te blijven investeren in verbeeldingskracht en experimenten. Het is belangrijk om manieren te blijven ontwikkelen waarop beleidsmakers, inwoners en organisaties gezamenlijk toekomstige scenario’s kunnen verkennen. Niet alleen via rapporten, maar ook via interactieve vormen die de langetermijngevolgen van keuzes zichtbaar en invoelbaar maken.

Juist bij vraagstukken rondom klimaatadaptatie en waterveiligheid is het essentieel om toekomstige generaties niet alleen mee te laten wegen in analyses, maar ook daadwerkelijk een stem te geven.