Hoe zit het met Deltaprogramma en droogte?

2018, 2019 en 2020 waren jaren met lange en uitzonderlijk droge perioden. Dit veroorzaakte verschillende problemen: in het westen bijvoorbeeld verzilting van zoetwater en op de hoge zandgronden verdroging van natuur en schade aan gewassen.

De droge perioden maakten duidelijk dat de gerealiseerde maatregelen uit het Deltaplan Zoetwater effectief zijn. De Kleinschalige Wateraanvoervoorziening (KWA) werkt zelfs beter dan gedacht. Hiermee kan zoetwater via alternatieve routes naar West-Nederland stromen om verzilting tegen te gaan. Daarnaast leidt het nieuwe Peilbesluit IJsselmeer tot een grotere waterbuffer. De droogte heeft een impuls gegeven aan de samenwerking met partijen die werken aan een klimaatadaptieve invulling van de landbouw- en natuuropgaven; voor beide opgaven wordt gewerkt aan een Actieprogramma Klimaatadaptatie.

Maar de droge jaren hebben ook laten zien dat de zoetwatervoorziening in Nederland nog niet weerbaar is tegen watertekort. Het is een urgente opgave om daar verder aan te werken.

Deltaplan Zoetwater

Het doel van de deltabeslissing Zoetwater is dat Nederland in 2050 weerbaar is tegen zoetwatertekort. In het Deltaplan Zoetwater staan de maatregelen om dat doel te bereiken. De eerste fase van het Deltaplan Zoetwater is bijna afgerond. In het hele land zijn maatregelen uitgevoerd om de zoetwatervoorziening te verbeteren. Voor de tweede fase van het Deltaplan (2022-2027) is in totaal circa € 800 miljoen beschikbaar: € 250 miljoen in het Deltafonds en € 540 miljoen via regionale cofinanciering. Rijkswaterstaat en de zes zoetwaterregio’s hebben hiervoor een ambitieus pakket uitgewerkt van circa 150 maatregelen.

Voorbeelden van maatregelen zijn: 

  • infrastructurele wijzigingen, zoals het verbeteren van de doorvoer van de Krimpenerwaard voor de zoetwatervoorziening (West-Nederland) en het beperken van verzilting bij de Afsluitdijk (Rijkswaterstaat);
  • innovatieve projecten: zoals experimenten met teelten op natte gronden, verbetering van de bodemstructuur van kleigronden en onderzoek naar de teelt van zouttolerante gewassen in Noord-Nederland;
  • ruimtelijke aanpassing van grondgebruik: zoals het ontstenen van verhard oppervlak, het omzetten van naaldbossen naar loofbossen en het dempen of afsluitbaar maken van sloten en greppels om water vast te houden (Hoge Zandgronden Oost- en Zuid-Nederland);
  • hergebruik van effluent van rioolwaterzuiveringsinstallaties (Noord- en West-Nederland en de Zuidwestelijke Delta). 

Beleidstafel Droogte

Eind 2018 heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) de tijdelijke Beleidstafel Droogte ingesteld. Het doel was de lessen van de droogte in de recente zomers te vertalen in beleidsvoorstellen. In 2019 heeft de Beleidstafel een eindrapport met 46 aanbevelingen opgeleverd om Nederland beter weerbaar te maken tegen droogte. De aanbevelingen zijn deels in uitvoering en deels al klaar. De Beleidstafel Droogte bestond uit vertegenwoordigers van alle overheden, de drinkwaterbedrijven (Vewin), het Bestuurlijk Platform Zoetwater (BPZ) en Staf deltacommissaris. De watergebruikers zijn betrokken via het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving.