De grootschalige versterking en vernieuwing van de Afsluitdijk is vandaag officieel afgerond. Nederland is met de ingebruikname van het nieuwe gemaal en de nieuwe beter beschermd tegen hoogwater vanuit zee. Ook is de capaciteit om water van het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren, vergroot.
De ingebruikname van het gemaal en de spuisluizen vormt het sluitstuk van een van de grootste waterbouwkundige projecten van Nederland in de afgelopen jaren. In opdracht van Rijkswaterstaat versterkte Bouwconsortium Levvel, bestaande uit Van Oord, BAM en Rebel, de Afsluitdijk over de volledige lengte van 32 km. Naast de bouw van het gemaal en nieuwe spuisluizen, is de waterkering verhoogd en versterkt. Daarnaast zijn bij Den Oever en Kornwerderzand nieuwe keersluizen gebouwd die bij extreem hoogwater de doorgangen in de dijk afsluiten. Ook is in Kornwerderzand nog een coupure (opening) in de dijk gebouwd voor de vismigratierivier.
Betere waterafvoer
Het nieuwe gemaal beschikt over 6 krachtige pompen met een gezamenlijke capaciteit van 275 m2 water per seconde. Samen met de nieuwe spuisluizen heeft de Afsluitdijk 45 procent meer capaciteit gekregen om water uit het IJsselmeer af te voeren naar de Waddenzee.
Water afvoeren gebeurt bij voorkeur door te spuien. Onder vrij verval stroomt het water van het IJsselmeer naar de Waddenzee wanneer het waterpeil aan zeezijde lager is. Door de stijgende zeespiegel wordt de periode waarin spuien mogelijk is steeds korter en kan er minder water worden afgevoerd.
Wanneer spuien niet mogelijk is, zorgen de pompen ervoor dat overtollig water toch kan worden afgevoerd. Zo blijft het waterpeil in het IJsselmeer beheersbaar en wordt wateroverlast in grote delen van Nederland voorkomen. De ingebruikstelling van het gemaal valt samen met de start van het stormseizoen, de periode waarin we traditioneel grote hoeveelheden water moet verwerken.
Beeld: © Jos van Alphen
Officieel in gebruik
Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat heeft het nieuwe gemaal en de nieuwe spuisluizen in den Oever officieel in gebruik gesteld. “We leven in een nieuwe werkelijkheid: zeespiegelstijging en meer piekbuien, dat verandert de strijd die Nederland al eeuwen voert met het water. 94 jaar na voltooiing van de Afsluitdijk, schrijven wij opnieuw geschiedenis. Het credo is nu: de ramp voorblijven. In alle opzichten is de Afsluitdijk een icoon van hightech waterbeheer. Ik wil dan ook een heel groot compliment maken aan Rijkswaterstaat, aan de partners van bouwconsortium Levvel en aan alle leveranciers. Samen zorgen we dat Nederland veilig blijft, ook in de toekomst.”
Aan de vernieuwing van de Afsluitdijk werkten de afgelopen jaren honderden ingenieurs, technici, waterbouwers en uitvoerders. In een video is een terugblik te zien op deze bijzondere periode en wat er gedaan is om de Afsluitdijk klaar voor te toekomst te maken.
Door de stijgende zeespiegel is vanaf 2045 nog meer capaciteit nodig om water uit het IJsselmeer naar de Waddenzee af te voeren. Ook hebben de spuisluizen bij Kornwerderzand en Den Oever, die dateren uit 1932, inmiddels het einde van hun technische levensduur bereikt.
Onderzoek laat zien dat het uitbreiden van de spuicapaciteit de meest optimale eerste stap is. Op de lange termijn zal waterafvoer steeds meer moeten gebeuren met extra pompen. Deze aanpak biedt flexibiliteit en houdt rekening met toekomstige ontwikkelingen, zoals klimaatverandering en keuzes binnen het Deltaprogramma.