Centraal Holland is een dichtbevolkte regio met 4 miljoen inwoners. Het gebied ligt laag, kent een sterk gereguleerd watersysteem en is afhankelijk van wateraanvoer en -afvoer via Rijn, IJsselmeer/Markermeer en Noordzee.
Er zijn urgente opgaven in het watersysteem die op korte termijn om actie vragen. De druk op de ruimte groeit door woningbouw, energie, economie, landbouw, natuur en recreatie. Die opgaven concurreren met ruimte voor waterberging, -afvoer en toekomstige maatregelen in het gebied. Klimaatverandering en de kwetsbaarheid van het watersysteem vergroten bovendien de kans op grootschalige wateroverlast. Ondertussen wordt ook zoetwater in de regio steeds schaarser en neemt de verzilting toe. Al deze opgaven spelen op meerdere schaalniveaus tegelijk en lokale, regionale en nationale keuzes beïnvloeden elkaar.
Om deze opgaven het hoofd te bieden, is het voor Centraal Holland duidelijk dat technische ingrepen alleen niet voldoende zijn. Ook geleidelijke en gerichte aanpassingen in ruimtelijke inrichting en (economisch) landgebruik zijn nodig; niet iedere functie past (meer) overal. Bovendien groeit het besef dat de schade in de miljarden zal lopen als het misgaat in de regio. En dat die schade niet volledig te voorkomen is. Daarom is het nodig om af te wegen welke risico’s wel en niet acceptabel zijn.
Voorkeursstrategie
De voorkeursstrategie richt zich op een waterrobuust, leefbaar en toekomstbestendig Centraal Holland, met als uitgangspunt: we blijven en we veranderen.
De voorkeurstrategie heeft drie strategische doelen:
Ruimtelijk-economische transitie
- Stapsgewijs aanpassen van ruimtelijke ordening, inrichting en gebruik, zodat functies in balans blijven met water en klimaat.
- Gezamenlijk - over sectoren en watersystemen heen - bepalen welk risiconiveau voor wateroverlast acceptabel is, met aandacht voor verantwoordelijkheden, bekostiging en financiering.
Nu ruimte maken voor het watersysteem van later
- Ruimte reserveren voor noodoverloopgebieden langs het Amsterdam-Rijnkanaal en het Noordzeekanaal.
- Meer ruimte voor water in polders (fysiek en planologisch) en voor mogelijke toekomstige dijkversterkingen.
Robuust watersysteem
- Technische ingrepen in het watersysteem. Prioriteit is de vernieuwing van Gemaal IJmuiden, vanwege de verouderde staat, om voorbereid te zijn op zeespiegelstijging en aan- en afvoer in balans te brengen.
- Onderzoek naar een nieuw gemaal tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en het Markermeer, samen met andere deltaprogramma’s. Dit kan het watersysteem minder kwetsbaar maken, als back-up dienen en zo de weerbaarheid vergroten, passend bij de economische waarde van de regio.
Op weg naar een waterrobuust en leefbaar Centraal Holland, nu en voorbij 2100
Centraal Holland hanteert drie leidende principes:
- Werken vanuit een langetermijnperspectief: Centraal Holland kijkt ver vooruit, naar 2100 en verder. Veranderingen kosten tijd en vragen nu al om keuzes, om problemen niet af te wentelen op toekomstige generaties, bijvoorbeeld door de adaptatiepaden uit het Kennisprogramma Zeespiegelstijging te omarmen.
- Verbinden van schaalniveaus en brede blik op de wateropgaven: Binnen het watersysteem richt Centraal Holland zich op de samenhang in wateropgaven en schaalniveaus: polders, regionale watersystemen en het hoofdwatersysteem. Het deelt inzichten om toekomstige oplossingen niet nu al te blokkeren.
- Ook aan de slag met ruimte en gebruik: Ruimtelijke en economische functies moeten beter aansluiten op bodem, water en klimaat. Dat betekent dat bij keuzes over bijvoorbeeld woningbouw, natuur en energie, rekening wordt gehouden met waterbeschikbaarheid, peil- en zoutschommelingen en risico’s op overstromingen en wateroverlast.
Centraal Holland ondersteunt, ontwikkelt, agendeert en verbindt, vooral daar waar energie en beweging ontstaan. Het brengt inhoudelijke bouwstenen en mogelijke oplossingen in op verschillende besluitvormingstafels. Daarmee helpt het gebiedspartners om integrale en goed onderbouwde keuzes te maken rond wateroverlast, zoetwaterbeschikbaarheid en ruimtelijk-economische ontwikkeling.
De voorkeursstrategie fungeert hierbij als inhoudelijke basis: geen blauwdruk, maar een gezamenlijk veranderkompas dat doorwerkt in NOVEX-gebieden, provinciale Omgevingsvisies en de Nota Ruimte.
Een waterrobuust, leefbaar en toekomstbestendig Centraal Holland is daarnaast sterk afhankelijk van de bovenregionale keuzes die andere Deltaprogramma’s worden voorbereid. Daarom werkt de regio samen binnen de gezamenlijke Ontwikkelagenda, Deltabeslissing Grote Rivieren en Delta’s en met de Deltaprogramma’s IJsselmeergebied, Zoetwater en Hollandse Kust.
Contact en organisatie Centraal Holland
Programmamanager: Willemijn Streutker
Mail: ProgrammaCentraalHolland@waternet.nl
www.centraalholland.nl