Deltabeslissing Zoetwater

Naar verwachting krijgt Nederland in de toekomst steeds vaker te maken met perioden van droogte. Die kunnen leiden tot watertekorten voor onder meer drinkwatervoorziening, natuur, scheepvaart en industrie. De Deltabeslissing Zoetwater stelt dat Nederland in 2050 weerbaar is tegen zoetwatertekort.

Weerbaarheid tegen zoetwatertekort is het overkoepelende doel bij de vijf nationale doelen voor de zoetwatervoorziening die in 2015 zijn vastgesteld in het Deltaprogramma:

Nationale doelen voor zoetwatervoorziening.

Voorkeursvolgorde

Om Nederland weerbaar te maken tegen zoetwatertekort zijn maatregelen nodig. Daarvoor sluit het Deltaprogramma aan bij de voorkeursvolgorde uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) om de waterbeschikbaarheid zeker te stellen en wateroverlast te voorkomen: 

  1. bij de ruimtelijke inrichting en het landgebruik rekening houden met waterbeschikbaarheid; 
  2. zuiniger omgaan met water; 
  3. water beter vasthouden, bergen en opslaan; 
  4. water slim verdelen; 
  5. (rest)schade accepteren. 

Mijlpalen 2015-2021

De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet met de uitvoering van de Deltabeslissing Zoetwater, op nationaal niveau en in de zoetwaterregio’s. Sinds 2015 worden de maatregelen uit Deltaplan Zoetwater 2015-2021 uitgevoerd. In deze fase investeren Rijk en regionale partijen samen ruim 430 miljoen euro in de verbetering van de waterbeschikbaarheid. 

Weerbaarheid tegen droogte verbeteren

Tijdens de droogte van 2018 heeft 'slim watermanagement’ bijgedragen aan het beperken van (de gevolgen van) watertekort. In december 2019 heeft de Beleidstafel Droogte de eindrapportage ‘Nederland beter weerbaar tegen droogte’ opgeleverd. De conclusie is dat een omslag noodzakelijk is om Nederland beter weerbaar te maken tegen droogte: het watersysteem moet op alle niveaus beter in staat zijn water vast te houden. In sommige gebieden vraagt dat om een aanpassing van het landgebruik aan de waterbeschikbaarheid. 

Integraliteit

De afgelopen jaren is de aanpak voor zoetwater en ruimtelijke adaptatie steeds sterker verweven. Zo zijn de risicodialogen over de stresstesten verbonden met de dialogen over waterbeschikbaarheid. Limburg en Noord-Brabant stellen bijvoorbeeld in 2020 een gezamenlijke strategie en aanpak vast in het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Zuid-Nederland.

Knelpunten in beeld  

Overheden, gebruikers en andere stakeholders hebben samen de huidige en toekomstige knelpunten in de zoetwatervoorziening en de waterbehoefte voor verschillende sectoren verkend. Dit heeft een samenhangend pakket van maatregelen opgeleverd. Watergebruikers zijn zich nu bewuster van mogelijke watertekorten en hun eigen mogelijkheden om zuiniger om te gaan met water.  Al met al is de afgelopen jaren veel kennis en ervaring opgedaan met het in beeld brengen van de zoetwateropgave en het bepalen van de (kosten)effectiviteit van maatregelen. 

Plannen 2022-2027

Projecten, activiteiten en mijlpalen

In de komende jaren vinden verschillende projecten en activiteiten plaats om de Deltabeslissing Zoetwater uit te voeren. Die projecten en activiteiten staan in het Deltaplan Zoetwater.

Enkele mijlpalen in deze periode zijn:

  • De laatste maatregelen van fase 1 zijn in 2024 gereed.
  • In Deltaprogramma 2022 staan de maatregelen voor de tweede fase van het Deltaplan Zoetwater. Deze krijgen de komende jaren invulling.
  • De komende jaren wordt het proces waterbeschikbaarheid gecontinueerd.
  • De strategie Klimaatbestendige zoetwatervoorziening hoofdwatersysteem krijgt stapsgewijs een verdere uitwerking en de samenwerking met het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie wordt verder versterkt. 

Kennis en onderzoek

De kennis over zoetwater blijft up-to-date met de Kennisagenda van het Deltaprogramma eb de kennisagenda van het Deltaprogramma Zoetwater. De kennisagenda Zoetwater wordt jaarlijks geactualiseerd. De uitkomsten van onderzoeken en pilots worden gedeeld op kennisdagen en met landelijke en regionale presentaties.

Het Kennisprogramma Zeespiegelstijging brengt onder meer in beeld wat de verschillende scenario’s voor zeespiegelstijging betekenen voor de zoetwaterbeschikbaarheid en het ruimtegebruik (zoals voor landbouw en natuur).