Zoetwater

Voldoende zoetwater is in ons land cruciaal, onder meer voor de stabiliteit van dijken, voor natuur en voor de drinkwater- en elektriciteitsvoorziening. Veel economische sectoren zijn afhankelijk van zoetwater, zoals landbouw, scheepvaart en industrie. Deze sectoren hebben een aandeel van ongeveer 16% in de nationale economie. Voldoende zoetwater is ook van belang voor de volksgezondheid, het leefmilieu in de stad en het tegengaan van bodemdaling.

Het aanbod van zoetwater is niet altijd toereikend voor de vraag. Dat bleek duidelijk tijdens de langdurige droogteperioden in 2018, 2019 en 2020. De droogte heeft op verschillende plaatsen tot problemen geleid. In landbouw- en natuurgebieden ontstond schade door verzilting en gebrek aan zoetwater. In stedelijk en landelijk gebied was sprake van problemen met de waterkwaliteit. Door lage grondwaterstanden trad extra bodemdaling en funderingsschade op. Ook de scheepvaart ondervond problemen. De verwachting is dat dergelijke droogteperioden in de toekomst vaker zullen optreden. We zullen dus moeten blijven investeren om Nederland voor te bereiden op droogte.

Bekijk een video over zoetwater.

Deltabeslissing en Deltaplan

Zoetwater is een van de drie thema’s in het Deltaprogramma. Het algemene beleid is vastgelegd in de Deltabeslissing Zoetwater. De kern daarvan is het weerbaar maken van Nederland tegen zoetwatertekort. Concrete maatregelen voor de uitvoering van het beleid staan beschreven in het Deltaplan Zoetwater.

Nationale Zoetwaterstrategie

Belangrijke ‘stip op de horizon’ in de activiteiten om Nederland weerbaar te maken tegen zoetwatertekort is de uitwerking van een nieuwe nationale zoetwaterstrategie: de Klimaatbestendige zoetwatervoorziening hoofdwatersysteem.

Samenwerking

Watertekorten voorkomen lukt alleen als alle overheden en gebruikers van zoetwater zich samen inspannen. Rijkswaterstaat en de waterschappen kunnen de aanvoerroutes van zoetwater verbeteren en voorraden opbouwen. Grote watergebruikers, zoals bedrijven die veel water gebruiken, land- en tuinbouwers en natuurbeheerders, kunnen zich richten op waterbesparing waterbesparing en aangepast landgebruik. Alleen als al deze partijen zich inspannen, blijft Nederland ook op lange termijn op een betaalbare manier over genoeg zoetwater beschikken.

Beleidstafel Droogte

Eind 2018 heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) de tijdelijke Beleidstafel Droogte ingesteld. Het doel is de lessen van de droogte van de recente zomers te vertalen in beleidsvoorstellen, om beter voorbereid te zijn op toekomstige droogteseizoenen. De deelnemers van de Beleidstafel Droogte zijn vertegenwoordigers van de overheden (Rijk, Interprovinciaal Overleg, Unie van Waterschappen, Vereniging Nederlandse Gemeenten) en drinkwaterbedrijven (Vewin). Ook het Bestuurlijk Platform Zoetwater (BPZ) en Staf deltacommissaris zijn vertegenwoordigd, om een goede verbinding met het Deltaprogramma Zoetwater te waarborgen. De watergebruikers worden erbij betrokken via het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving.

Kennis en innovatie

Of het nu gaat om vasthouden, slim sturen of zuinig gebruik van zoetwater: een robuuste zoetwatervoorziening vraagt om nieuwe technieken, werkwijzen en bedrijfsvoering. Daarom besteedt het Deltaprogramma Zoetwater veel aandacht aan innovatieve pilots. In de afgelopen jaren hebben die al veel resultaten opgeleverd. Die zijn ook geschikt voor bredere toepassing en bieden een basis voor verdere ontwikkeling. In de komende jaren zullen er steeds nieuwe pilots bij komen. Download een publicatie over de resultaten tot nu toe.