Zoetwater

Voldoende zoetwater is in ons land cruciaal, onder meer voor de stabiliteit van dijken, voor natuur en voor de drinkwater- en elektriciteitsvoorziening. Veel economische sectoren zijn afhankelijk van zoetwater, zoals landbouw, scheepvaart en industrie. Deze sectoren hebben een aandeel van ongeveer 16% in de nationale economie. Voldoende zoetwater is ook van belang voor de volksgezondheid, het leefmilieu in de stad en het tegengaan van bodemdaling.

Het aanbod van zoetwater is niet altijd toereikend voor de vraag. Dat bleek duidelijk tijdens de langdurige droogteperioden in 2018, 2019 en het voorjaar van 2020. De droogte heeft op verschillende plaatsen tot problemen geleid. In landbouw- en natuurgebieden ontstond schade door verzilting en gebrek aan zoetwater. In stedelijk en landelijk gebied was sprake van problemen met de waterkwaliteit. Door lage grondwaterstanden trad extra bodemdaling en funderingsschade op. Ook de scheepvaart ondervond problemen door lage waterstanden in de rivieren. De verwachting is dat dergelijke droogteperioden in de toekomst vaker optreden. We zullen dus moeten blijven investeren om Nederland voor te bereiden op droogte.

Bekijk een video over zoetwater.

Deltabeslissing en Deltaplan

Zoetwater is een van de drie thema’s in het Deltaprogramma. Het algemene beleid is vastgelegd in de Deltabeslissing Zoetwater. De kern daarvan is Nederland weerbaar maken tegen zoetwatertekort in 2050. Concrete maatregelen voor de uitvoering van het beleid staan beschreven in het Deltaplan Zoetwater.

Nationale Zoetwaterstrategie

Belangrijke ‘stip op de horizon’ in de activiteiten om Nederland weerbaar te maken tegen zoetwatertekort is de uitwerking van een nieuwe nationale zoetwaterstrategie voor het hoofdwatersysteem: de Klimaatbestendige zoetwatervoorziening hoofdwatersysteem.

Samenwerking

Watertekorten voorkomen lukt alleen als alle overheden en gebruikers van zoetwater zich samen inspannen. Rijkswaterstaat en de waterschappen kunnen de aanvoerroutes van zoetwater verbeteren en voorraden opbouwen. Grote watergebruikers, zoals bedrijven die veel water gebruiken, land- en tuinbouwers en natuurbeheerders, kunnen zich richten op waterbesparing waterbesparing en aangepast landgebruik. Alleen als al deze partijen zich inspannen, blijft Nederland ook op lange termijn op een betaalbare manier over genoeg zoetwater beschikken.

Beleidstafel Droogte

Eind 2018 heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) de tijdelijke Beleidstafel Droogte ingesteld. Het doel was de lessen van de droogte in de recente zomers te vertalen in beleidsvoorstellen. In 2019 heeft de Beleidstafel een eindrapport met 46 aanbevelingen opgeleverd om Nederland beter weerbaar te maken tegen droogte. De aanbevelingen zijn deels in uitvoering en deels al klaar. Beleidstafel Droogte bestond uit vertegenwoordigers van alle overheden, de drinkwaterbedrijven (Vewin), het Bestuurlijk Platform Zoetwater (BPZ) en Staf deltacommissaris. De watergebruikers zijn betrokken via het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving.

Kennis en innovatie

Een robuuste zoetwatervoorziening vraagt om nieuwe technieken, werkwijzen en bedrijfsvoering. Daarom zijn onderzoek en innovatie van het begin onderdeel van het Deltaprogramma Zoetwater. Met het programma Innovatie Pilots Klimaatadaptatie Zoetwater zijn meer dan 25 pilots uitgevoerd in verschillende regio’s. Bijvoorbeeld voor het beter benutten van zoetwaterbronnen, opslaan en vasthouden van zoetwater, zuiniger gebruik en slimmer sturen van water. Dit heeft verschillende successen opgeleverd.