Klimaatverandering brengt onzekerheden met zich mee. We weten niet precies hoe Nederland eruitziet in de toekomst. Ons land bereidt zich voor op verschillende scenario’s. De overheid kijkt in het Deltaprogramma ver vooruit en voert extra maatregelen uit als dat nodig is. Niet alle maatregelen liggen voor de komende vijftig tot honderd jaar vast; er is ook ruimte voor nieuwe oplossingen.  

Adaptief deltamanagement

Het Deltaprogramma onderzoekt welke oplossingen op de korte en de lange termijn nodig zijn om Nederland te beschermen tegen hoogwater, te zorgen voor voldoende zoetwater en de inrichting van ons land klimaatbestendig en waterrobuust te maken. Het is moeilijk en meestal niet wenselijk om maatregelen voor de komende vijftig tot honderd jaar nu al helemaal vast te leggen. Oplossingen moeten tenslotte mee kunnen groeien met nieuwe inzichten en omstandigheden. Tegelijkertijd moeten we ons wel voorbereiden. Het duurde ook tientallen jaren voordat de deltawerken gereed waren. Bovendien willen we ervoor zorgen dat het mogelijk blijft om de oplossingen, tegen de tijd dat ze nodig zijn, uit te voeren met zo min mogelijk geld. Het gaat er dus om de juiste stappen zetten op het juiste moment. 

Deze manier van werken heet adaptief deltamanagement: de juiste stappen zetten op het juiste moment. Meebewegen waar kan, aanpassen zodra het moet. Door het tempo van de klimaatverandering zijn er zorgen of Nederland zich snel genoeg kan aanpassen. Het kan, maar we moeten het water anders beheren. Én ons land anders gebruiken en inrichten.   

We zorgen ervoor dat we steeds flexibel kunnen spelen op nieuwe kansen en nieuwe inzichten. Bijvoorbeeld door rivieren stap voor stap meer ruimte te geven. Of door de kust te versterken met zandsuppleties die we eenvoudig kunnen aanpassen als dat nodig is: meer of minder suppleren, of op een andere plaats. 

Kernpunten van adaptief deltamanagement

Kernpunten van adaptief deltamanagement zijn: 

  • beslissingen die we nu nemen verbinden met de opgaven voor waterveiligheid en zoetwater op de lange termijn; 
  • zorgen dat oplossingen flexibel zijn; 
  • meerdere strategieën klaar hebben en ervoor zorgen dat we snel kunnen wisselen als de omstandigheden veranderen (adaptatiepaden); 
  • investeringen in waterveiligheid en zoetwater verbinden met investeringen in bijvoorbeeld ruimtelijke inrichting en natuur en herontwikkeling waar mogelijk waterrobuust en klimaatbestendig maken. 

Zo zorgen we ervoor dat er nu verstandige maatregelen worden getroffen en dat er tegelijkertijd in de toekomst voldoende mogelijk blijft voor de maatregelen die dan nodig zijn om Nederland te beschermen tegen hoogwater en van voldoende zoetwater te voorzien. 

Zesjaarlijkse herijking

De wereld om ons heen verandert en er ontstaan nieuwe inzichten. De effecten van maatregelen worden beter zichtbaar en de kennis over klimaatverandering neemt toe. Daarom vindt elke zes jaar een herijking plaats van de deltabeslissingen en regionale strategieën. Ligt het Deltaprogramma op schema? Of moet de koers bijgesteld worden? En zo ja, hoe dan? In het Deltaprogramma 2021 staan de resultaten van de eerste herijking, in de vorm van bijgestelde deltabeslissingen en voorkeursstrategieën.  

De inzichten en voorstellen uit de tweede herijking staan in het Eindrapport Tweede Herijking en maken deel uit van het Deltaprogramma 2027.

Signaleren

De Signaalgroep houdt in de gaten of er nieuwe (wetenschappelijke) inzichten zijn die van belang zijn voor het Deltaprogramma om op te anticiperen. Periodiek adviseert de Signaalgroep de deltacommissaris daarover. Het laatste advies van de Signaalgroep dateert van eind 2025. Via het overzicht van publicaties zijn alle adviezen terug te vinden. 

De Signaalgroep gaf in het verleden bijvoorbeeld aan dat misschien sprake is van een versnelde zeespiegelstijging. Dit leidde in 2019 tot het initiatief van de minister van Infrastructuur en Waterstaat en de deltacommissaris om het Kennisprogramma Zeespiegelstijging in gang te zetten. 

Rijk en regio samen

Het water in Nederland is van ons allemaal. Daarom werken rijk en regio samen aan een hoger nationaal doel: Nederland fysiek veilig en leefbaar houden. Waterschappen, gemeenten, provincies, ministeries en Rijkswaterstaat zijn partners in het Deltaprogramma. Maar ook inwoners en maatschappelijke organisaties (zoals woningbouwcorporaties en landschapsbeheerders) en de financiële sector praten regelmatig mee over de te nemen maatregelen. De organisatie van het Deltaprogramma past bij deze unieke aanpak.