Rivier Rijn

Met het Deltaprogramma bereidt de overheid ons land voor op de gevolgen van klimaatverandering. De Rijn moet steeds grotere hoeveelheden water kunnen afvoeren en krijgt ook vaker te maken met extreem lage afvoeren. Ongelijkmatige veranderingen van de bodemligging hebben bovendien effect op de bevaarbaarheid, watervoorziening (via de afvoerverdeling) en natuur. Het is nodig deze problemen en opgaven integraal op te pakken.

Waarom Deltaprogramma Rijn?

Animatie over Deltaprogramma Rijn

(Integrale) opgaven voor het rivierengebied

Het rivierengebied heeft op dit moment de grootste waterveiligheidsopgave van Nederland. Bij een overstroming kunnen grote aantallen slachtoffers vallen en kan grote maatschappelijke en economische schade optreden. Dit vraagt voor hele rivierengebied een hoog beschermingsniveau tegen overstromingen. In 2017 zijn er voor waterveiligheid nieuwe normen geïntroduceerd. Nieuwe kennis over waterveiligheid is hierin meegenomen, De nieuwe normen geven iedereen in Nederland in 2050 dezelfde basisveiligheid.

Op lange termijn verwachten we door klimaatverandering hogere piekafvoeren. In het benedenrivierengebied stijgen de piekwaterstanden ook door de zeespiegelstijging. Door klimaatverandering en veranderingen in de bodemligging treden ook vaker heel lage waterstanden op. Dat geeft problemen met de scheepvaart, drinkwaterwinning, wateronttrekking voor de landbouw en natuur. Voor al deze functies gelden bovendien ook aparte ambities en opgaven.

Deltaprogramma Rijn werkt in het programma Integraal Riviermanagement (IRM) aan een integrale aanpak voor waterveiligheid, waterkwaliteit, zoetwatervoorziening en een vlotte en veilige doorvaart van de scheepvaart. We kijken hierbij ook gelijk naar kansen voor een ruimtelijke kwaliteitsimpuls in ons rivierengebied: ontwikkeling van natuur, duurzame economie en recreatie. Verschillende projecten langs de Rijn dienen als pilot voor IRM:

Paddenpol

Het project Paddenpol is voortgekomen uit de HWBP-opgave Zwolle-Olst. Over een kort traject aan de oostoever van de IJssel ligt de dijk heel dicht langs de rivier. Bij hoge afvoeren wordt het water daardoor opgestuwd, wat negatief is voor de waterveiligheid. Het voorstel bestaat uit een dijkversterking met een verlegging van een deel van de dijk, een nevengeul en een laagte in het nieuwe buitendijkse gebied. Dit geeft mogelijkheden voor waterstandsdaling, meer dynamische  natuur, verbetering van de waterkwaliteit, ruimtelijke kwaliteit en recreatie. Waterschap Drents Overijsselse Delta werkt het ontwerp en de inrichting verder uit, als onderdeel van het dijkversterkingsproject Zwolle-Olst.

Havikerwaard, Fraterwaard en Olburgerwaard (HFO)

Deze pilot heeft als doel opgaven, initiatieven en kansen in de Havikerwaard, Fraterwaard en Olburgerwaard te inventariseren. Er wordt onderzocht welke opgaven en initiatieven (tot 2030 en met een doorkijk tot 2050) in samenhang uitgewerkt kunnen worden en welke dilemma’s zich daarbij voordoen. Een MIRT-onderzoek voor de drie uiterwaarden is al afgerond. Duidelijk is dat het project nog niet rijp is voor een MIRT-verkenning. Het is vooral nog onduidelijk wat de opgaven voor de afvoercapaciteit en rivierbodemligging in dit gebied worden en hoe we met deze onzekerheid moeten omgaan.

Werkendam

In Werkendam is er de kans om verschillende doelen langs de Merwede te verbinden. Hiervoor is in 2020 een MIRT-onderzoek gestart. Belangrijkste opgave is de uitbreiding van de grote binnenvaarthaven, waar te weinig ligplaatsen zijn. Daarnaast zijn er ambities voor dijkversterking, rivierverruiming en de natuurkwaliteit. Cruciaal is het verbinden van korte- en langetermijnopgaven, om nieuwe mogelijkheden te creëren. IRM kan hier een goed vehikel voor zijn. Een voorbeeld vormen de langsdammen: die zouden als compensatie kunnen dienen bij dijkversterkingen in het gebied en zijn positief voor de natuur.

Herijking voorkeursstrategie Rivieren

Binnen het Deltaprogramma is in 2014 de voorkeursstrategie voor de Rijn opgesteld. De kern is een krachtig samenspel tussen dijkversterking en rivierverruiming. Voorbeelden van rivierverruiming zijn uiterwaardverlaging, aanleg van een nevengeul of hoogwatergeul, dijkteruglegging en inzet van een retentiegebied. Met dijkversterkingen pakken we de dijken aan zodat ze weer voldoen aan de normen voor waterveiligheid. Via het Programma Integraal Riviermanagement vindt de komende jaren een herijking van de voorkeursstrategie plaats. Daarbij worden de opgaven voor hoogwaterveiligheid onderdeel van een integrale aanpak.

  • Op deze kaart (2016) vindt u de maatregelen en onderzoeken uit de voorkeursstrategie.

Deltaprogramma 2022

Lees over de voortgang in het gebied Rijn in het Deltaprogramma 2022.