Door het veranderende klimaat en verstedelijking neemt de kans op schade door wateroverlast, droogte en hitte toe. Dat levert risico’s op voor onder andere economie, gezondheid en veiligheid. De wateroverlast kan bijvoorbeeld leiden tot overstromingen met grote schade en door extreme hitte overlijden meer mensen. Als we niets doen, kan de schade oplopen tot ruim meer dan 100 miljard euro in de periode tot 2050 (Klimaatschadeschatter).
De KNMI-klimaatscenario’s laten zien dat de weersextremen zullen toenemen, met steeds grotere gevolgen. Het is van groot belang dat Nederland zich aanpast aan deze veranderingen, zoals ook het PBL in een recent rapport heeft aanbevolen. Een belangrijke manier om dat te doen is door onze bebouwde en landelijke gebieden klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. Klimaatadaptatie biedt namelijk ook kansen voor een veilige en gezonde leefomgeving, een toekomstbestendig vestigingsklimaat en een weerbare samenleving. In het Deltaprogramma wordt hieraan gewerkt onder de noemer ‘ruimtelijke adaptatie’.
Deltabeslissing en Deltaplan
Ruimtelijke adaptatie is een van de drie thema’s in het Deltaprogramma. Het einddoel en de gezamenlijke ambities zijn vastgelegd in de Deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie. De kern daarvan is dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Het Rijk werkt aan verdere ontwikkeling van klimaatadaptatiebeleid, onder meer via het Nationaal Water Programma (NWP), de Nationale Omgevingsvisie en de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS). In de ontwerp-Nota Ruimte benoemt het Rijk de noodzaak om ruimtelijke keuzes te baseren op een toekomstbestendig gebruik van het bodem- en watersysteem. De deltabeslissing Ruimtelijke Adaptatie is de bestuurlijke borging door alle overheden van de stapsgewijze cyclische aanpak van het proces van risicoanalyses (stresstesten) tot ruimtelijke keuzes en maatregelen en crisismanagement. Vanaf 2025 is een nieuwe cyclus gestart, gevoed met updates van de klimaateffectatlas en handreikingen.
Vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie werken 45 werkregio’s aan de zeven stappen voor een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting uit het Deltaplan. De aanpak van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie wordt versterkt door te werken aan concrete doelen, monitoring, de borging van klimaatadaptatie in het omgevingsbeleid en structurele financiering van klimaatadaptatie. Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk werken samen aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van Nederland. De meeste provincies en gemeenten werken actief aan het integreren van klimaatadaptatie in hun omgevingsvisies.
Klimaatbestendig inrichten
Aanpassing aan klimaatverandering is een blijvende opgave. Voor een klimaatbestendige inrichting moeten we inzetten op drie lagen:
- Handelen bij extremen (crisismanagement)
- Technische maatregelen treffen
- Natuurlijk systeem benutten
Voor deze drie lagen biedt het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie ondersteuning om doelen te concretiseren. Daarmee kunnen we ook monitoren hoe klimaatbestendig de inrichting is.