Rivier Maas

Provincies, gemeenten, waterschappen, Rijkswaterstaat en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat staan samen voor de uitdaging om de hoogwaterveiligheid langs de Maas te borgen. Op de korte termijn én op de lange termijn. Een complexe en uitdagende opgave!

In een korte animatie hebben we de opgave en de context van het Deltaprogramma Maas op hoofdlijnen verwoord. In minder dan drie minuten geeft dit filmpje u een overzicht van de Maasaanpak.

Animatie Deltaprogramma Maas

We zien een getekende animatie over het Deltaprogramma Maas en de voice-over stem spreekt de volgende tekst uit:

Door klimaatverandering is er steeds vaker sprake van extreme weersomstandigheden. Ook in het Maasgebied krijgen we hierdoor te maken met meer neerslag, of juist extra droogte.

In beeld vaart een bootje voorbij, het begint te regenen, waarna het scherm splitst en neerslag en droogte laat zien.

Om te voorkomen dat er nu of in de toekomst onveilige situaties ontstaan door overstromingen werken de aan de Maas gelegen provincies, waterschappen en gemeenten én Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, en Rijkwaterstaat samen in het Deltaprogramma Maas.

We kijken hoe we met aanpassingen het Maasgebied zo veilig mogelijk kunnen houden bij hoog water, en hoe we schade bij extreme droogte kunnen beperken.

In de animatie zien we het waterniveau in de rivier eerst stijgen, waarna het niveau vervolgens zakt en boten droog komen te liggen.

Maar ook kijken we hoe we bij die aanpassingen rekening kunnen houden met kenmerken die een plek heel mooi of waardevol maken. Zo willen we de regionale economie en ecologie écht helpen versterken.  

We zetten in op een krachtig samenspel tussen twee categorieën  maatregelen: dijkversterking en rivierverruiming.

In beeld verschijnt een dwarsdoorsnede van een rivier waarbij eerst de dijken verhogen en vervolgens de rivier verbreed.

De mogelijkheden voor dijkversterking of rivierverruiming verschillen per landschap. Zo stroomt in Limburg de Maas door een dal en zorgen in Brabant dijken dat het lager liggend land droog blijft.

Twee dwarsdoorsneden laten de verschillen zien tussen de Maas in Limburg en in Brabant.

Met name rivierverruiming draagt bij aan de robuustheid en veerkracht van het riviersysteem. Daarnaast biedt het kansen voor natuur, recreatie, maar ook de economie. Bij Venlo kijken we bijvoorbeeld hoe we met maatregelen tegelijk de logistiek en industrie versterken, een jachthaven  verplaatsen en natuur meer ruimte geven.

In beeld verschijnen langs de Maas een man met een ijsje, fietsers, een haven, scheepvaart en industrie en er vliegen vogels door beeld.

Ook bij Den Bosch en bij verschillende dijkverleggingen in Noord- en Midden-Limburg krijgt de natuur meer ruimte, wat goed is voor recreatie en toerisme.

In totaal werken we op dit moment aan 10 van dit soort projecten langs de Maas.

De animatie toont een overzichtskaart met daarop de locaties van de 10 projecten. De namen van de projecten op de kaart zijn achtereenvolgens: Zuidelijk Maasdal bij Maastricht, dijkverlegging Thorn-Wessem, dijkverlegging Baarlo - Hout-Blerick, Meer Maas Meer Venlo, dijkverlegging Arcen, dijkverlegging Wel, Meer ruimte voor de Maas oftewel flessenhals Oeffelt, Lob van Gennep, Meanderende Maas bij Ravenstein-Lith en tot slot project Maasoeverpark nabij ’s-Hertogenbosch.

Tegelijkertijd werken we samen aan een plan voor de hoogwaterveiligheid op de lange termijn: ‘de Adaptieve Uitvoeringsstrategie Maas 2050’.

Dit plan maakt op hoofdlijnen zichtbaar waar rivierverruiming en waar dijkverhoging mogelijk is, welke afspraken gemaakt worden en wanneer welke maatregel wordt uitgevoerd.

Onze ambitie is om onze strategie in de loop van 2018 klaar te hebben, waarna het onderdeel kan worden van de Rijksstructuurvisie.

Een concrete uitwerking van de maatregelen uit de strategie vindt gefaseerd en op een later tijdstip  plaats in nauw overleg met omgevingspartijen en belanghebbenden.

In beeld verschijnen mensen die verschillende belanghebbenden illustreren: natuurliefhebber, burgemeester, recreant, inwoner, agrariërs.

Zo werken we samen aan een Maasgebied dat nu en in de toekomst veilig en aantrekkelijk is, met een sterke economie en ecologie. Een gebied waar we de komende generaties veilig en met heel veel plezier kunnen wonen, werken en recreëren.

De animatie sluit af met twee mensen op een terrasje aan de Maas, waarbij mensen voorbij komen fietsen, vogels rondvliegen en een boot over de Maas vaart.

Wilt u meer weten? Kijk dan op www.deltacommissaris.nl/maas

In beeld verschijnt de link naar de website evenals het logo van Deltaprogramma Maas.

Nieuwsgierig naar de actuele ontwikkelingen langs de Maas?

Ruimtelijk Perspectief Maas

In 2018 stelde de Stuurgroep Deltaprogramma Maas het Ruimtelijk Perspectief Maas (RPM) vast, dat de belangrijkste ruimtelijke en economische opgaven langs de Maas tot 2050 in beeld brengt. Het RPM geeft inzicht in de inpasbaarheid van hoogwaterbeschermingsmaatregelen.

Vier perspectieven

In het RPM staan vier deelgebieden centraal: Zuidelijke Maasvallei, Noordelijke Maasvallei, Meanderende Maas en corridor van de Bergsche Maas. Voor elk van deze deelgebieden is een eigen perspectief voor 2050 ontwikkeld waarbij synergie is gezocht tussen de kenmerken en kansen op zes centrale thema’s: recreatie, economie, natuur, cultuurhistorie, dorpen en steden, natuur, DNA.

Adaptieve Uitvoeringsstrategie Maas

In het najaar van 2019 is het werkdocument Adaptieve Uitvoeringsstrategie Maas (AUM) vastgesteld. Belangrijk onderdeel van de AUM vormen de pakketten met mogelijke rivierverruimingsmaatregelen om de hoogteopgave voor dijkversterking te beperken en de natuur- en landschapswaarden en economische functies te versterken.

Verhaal van de Maas

In het voorjaar van 2019 hebben rivierdeskundigen het Verhaal van de Maas opgesteld. Dit verhaal gaat over de vorming van de Maas, de verstoorde balans, de opgaven en uitdagingen. Het levert een bijdrage aan de maatschappelijke discussie over de koers voor de inrichting van de Maas. Het document is signalerend en agenderend en heeft geen beleidsmatige, juridische of financiële status.

Beeld op de Rivieren

Beeld op de Rivieren (2021) is een bouwsteen voor het programma Integraal Riviermanagement (IRM). Het schetst een toekomstperspectief voor het hele rivierengebied voor 2050, met een doorkijk naar 2100. De ontwikkelrichtingen sluiten aan bij de karakteristieken van de rivieren en de opgaven. Het Beeld geeft ook de bestuurlijke vraagstukken aan. Deel D bevat het Beeld op de Maas.

•    Download hier het Beeld op de Rivieren (PDF, 58 pagina’s)

Gestart met urgente maatregelen

In 2016 hebben Rijk en regio afspraken gemaakt over een eerste tranche urgente maatregelen om de waterveiligheid langs de Maas te verbeteren. Soms doen zich kansen voor en komen hier nieuwe projecten bij. In feite is er sprake van een voortrollend programma langs de Maas. De vereiste waterveiligheid komt in deze gebieden tot stand door de combinatie van rivierverruiming, dijkversterking en gebiedsontwikkeling.

Hieronder beschrijven we de projecten uit het voortrollend Maas-programma in vogelvlucht. Een deel van deze projecten dient ook al pilot voor het programma Integraal Riviermanagement (IRM). Wilt u meer weten over de  verkenningen en/of onderzoeken, klik dan op de ‘lees meer’.

  • Maasoevers Maastricht (status: onderzoek)
    Voor Maastricht wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de stad duurzaam te beschermen tegen extreem hoge waterstanden, de veiligheid van de scheepvaart op de Maasroute te verbeteren én deze maatregelen te koppelen aan stedelijke vernieuwing en herstructurering. Dit gebeurt door te onderzoeken hoe de maatregelen aan de oostelijke Maasoever aan de ontwikkeling van onder meer het station en het Sphinx-kwartier verbonden kan worden. Het project heeft de status van IRM-pilot. Lees meer...
  • Verlaging dam Lateraalkanaal Roermond (status: uitwerking)
    Tussen Linne en Buggenum ligt het Lateraalkanaal met aan de oostelijke zijde – tussen het kanaal en de Maasplassen – een dam. Deze dam heeft geen waterkerende functie. Verlaging en herinrichting van de dam biedt enorme kansen en mogelijkheden; voor de hoogwaterveiligheid van de stad Roermond, de toeristische en recreatieve doorontwikkeling van het aanliggende Maasplassengebied en de versterking van de regionale fietsinfrastructuur. Het project heeft de status van IRM-pilot. Lees meer...
  • Systeemmaatregelen Noordelijke Maasvallei (status: verkenning)
    Waterschap Limburg werkt in de Noordelijke Maasvallei op 16 locaties samen met het Rijk, provincie en gemeenten, aan sterke dijken. Naast het versterken en verhogen van dijken wordt op zes locaties het verleggen van dijken verkend, om de Maas meer ruimte te geven. Tegelijkertijd worden kansen benut om het Maasdal aantrekkelijker te maken. Lees meer…
  • Vierwaarden (status: voorverkenning)
    Voor het gebied ten noorden van Venlo onderzoeken landelijke, regionale en lokale overheden en bewoners samen de mogelijkheden om dijkversterking, natuurontwikkeling, ruimtelijke kwaliteit en behoud van het rivierbed (dijkverlegging bij Velden) te combineren. Op die manier verbetert de waterveiligheid in de bebouwde kern van Venlo en verder stroomopwaarts én worden andere gebiedsdoelen en -wensen gerealiseerd. Het project heeft de status van IRM-pilot. Lees meer… 
  • Ruimte voor de Maas bij Oeffelt - Rivierverruiming Oeffelt (status: planuitwerking)
    Begin 2021 is de planuitwerking gestart. Het doel is de waterstand van de Maas bij extreem hoogwater ongeveer 21 centimeter te verlagen. Het plan bestaat uit het maken van twee openingen in de fundamenten van de provinciale weg (N264) en het voormalig ‘Duits Lijntje’ en een verlaging van de uiterwaard ter plaatse. Begin 2023 start de uitvoering. In 2028 is het project afgerond. Lees meer...
  • Lob van Gennep (status: verkenning)
    Acht overheden zijn in 2019 samen het project Lob van Gennep gestart. Het project heeft grofweg betrekking op het gebied tussen Gennep en Mook. Het project heeft drie doelen: het verbeteren van de hoogwaterbescherming van het gebied, het verbeteren van de waterbergende werking en zo zorgen voor waterstandsverlaging stroomafwaarts en het versterken van de ruimtelijke kwaliteit in het gebied. Het project gaat in 2022 over naar de planuitwerkingsfase, waarin naar verwachting het voorkeursalternatief 'Reguliere Dijken' een verdere uitwerking krijgt. Lees meer…
  • Meanderende Maas (voorheen Ravenstein-Lith) (status: planuitwerking)
    Deze gecombineerde MIRT/HWBP-verkenning is gestart in 2017. Het doel is rivierverruiming en dijkversterking in combinatie met meer ruimte voor natuur, recreatie en beroepsvaart.  Op dit moment wordt het voorlopig ontwerp verder uitgewerkt tot  een definitief ontwerp en vinden voorbereidingen plaats van besluiten, vergunningen en realisatie. Lees meer…
  • Brugverlenging Veerweg Alphen (status: uitwerking)
    In de Maasuiterwaarden, ter hoogte van het dorp Alphen, wordt het zandwinproject ‘Over de Maas’ uitgevoerd. Door de watergeul extra te verbreden en een verlengde brug over deze geul te realiseren, kan relatief eenvoudig extra waterstandsdaling gerealiseerd worden. Lees meer…  
  • Alem en Fort Sint Andries (status: onderzoek)
    De gemeente Maasdriel en familiebedrijf Dekker onderzoeken in samenwerking met potentiële partners de mogelijkheden voor herstel van de oorspronkelijke rivierloop bij Alem en verlaging van de uiterwaarden, versterking van natuur- en landschapswaarden (laag dynamische riviernatuur), realisatie van recreatieve verbindingen en grondstoffenwinning. Dit onderzoek vormt de basis voor het al dan niet starten van een MIRT-verkenning in 2021. Het project heeft de status van IRM-pilot. Lees meer… 
  • Afweging doorstroombaar maken van landhoofd Gelderse zijde A2 (status:onderzoek)
    Kan de mogelijke verbreding van de snelweg A2 tussen Deil en Vught ook kansen opleveren voor meer waterveiligheid? Als uitbreiding van de huidige MIRT-Verkenning A2 Deil-Vught wordt onderzocht of het mogelijk is het landhoofd (overgang van land naar brug) aan de Gelderse zijde van de A2 beter doorstroombaar te maken. Dit project heeft de status van IRM-pilot. Lees meer… 
  • Hoogwaterveiligheid ’s-Hertogenbosch, Crèvecoeur (status: onderzoek)
    Het Maastraject bij ’s-Hertogenbosch is een complex gebied. Hier komen afvoeren uit de bovenstroomse Maas, de Dommel en de Aa en hogere waterstanden door zeespiegelstijging op de Getijdenmaas samen. Als er tegelijkertijd hoogwater op de Maas en in het regionale systeem is, dan stopt de afvoer via de spuisluis bij Crèvecoeur en is waterberging nodig. In 2021 is een onderzoek te gestart om beter inzicht te krijgen in de impact van systeemmaatregelen op de Maas op het regionale systeem is in 2021. Lees meer… 
Rivier de Maas bij Alem

Integraal Riviermanagement

De effecten van klimaatverandering zijn voelbaar en noodzaken ons tot snel en efficiënt handelen. De veelheid aan opgaven en de beperkte ontwikkelruimte vragen om totaaloverzicht, een integrale gebiedsgerichte aanpak en adaptief samenwerken. Met het programma Integraal Riviermanagement geven we invulling aan deze verbreding en vindt herijking plaats van de voorkeursstrategie rivieren uit 2014 waarin het krachtige samenspel van dijkversterking en rivierverruiming centraal stond. Verschillende projecten langs de Maas dienen als pilot voor IRM.

Organisatie en contact

De Stuurgroep Deltaprogramma Maas (SDM) bestaat uit bestuurders van de betrokken provincies, waterschappen, vertegenwoordigers van de Maasgemeenten, Rijkswaterstaat Zuid-Nederland en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De stuurgroep heeft een coördinerend programmateam ter ondersteuning. In de Klankbordgroep Maas vindt consultatie van maatschappelijke partijen plaats. Binnen het Deltaprogramma Maas werken de provincies met alle partners in de regio’s een samenhangend pakket aan maatregelen uit. Dit gebeurt in de regioprocessen Maasvallei en Bedijkte Maas.

Download hier een overzicht met contactgegevens van de SDM, het programmateam, regio’s en projecten.

Deltaprogramma 2022

Lees over de voortgang in het gebied Maas in het Deltaprogramma 2022.