Deltabeslissing Waterveiligheid

In het laaggelegen Nederland is bescherming tegen overstromingen van levensbelang. Door klimaatverandering en zeespiegelstijging zullen extreem hoge waterstanden vaker optreden. De kern van de deltabeslissing Waterveiligheid is dat de kans op overlijden door een overstroming voor iedereen achter de dijken uiterlijk in 2050 niet groter is dan 1 op 100.000 per jaar (oftewel 0,001%). Dit is het zogeheten basisbeschermingsniveau.

De Deltabeslissing Waterveiligheid gaat uit van een risicobenadering. Die maakt gerichtere investeringen mogelijk in de hoogwaterbescherming van Nederland. Iedereen achter de dijken krijgt hetzelfde basisbeschermingsniveau. Op plekken waar de gevolgen heel groot zijn (bijvoorbeeld als er mogelijk veel slachtoffers vallen, veel economische schade zal zijn en/of schade zal ontstaan aan vitale infrastructuur die van nationaal belang is), wordt het beschermingsniveau hoger. 

Mijlpalen in waterveiligheid

Nieuwe normen

In de afgelopen zes jaar is er al veel vooruitgang geboekt in de uitvoering van de Deltabeslissing Waterveiligheid. Zo zijn de veiligheidsdoelen vertaald naar normen voor de primaire waterkeringen: de dijken, duinen, dammen en stormvloedkeringen die ons land beschermen tegen overstromingen vanuit de zee, de grote rivieren en de grote meren. Deze normen zijn vastgelegd in de Waterwet, die op 1 januari 2017 in werking is getreden. 

Beoordeling primaire keringen en versterking van dijken

Daarnaast is in 2017 gestart met de eerste Landelijke Beoordelingsronde van deze primaire keringen. Daarvoor is een nieuw wettelijk instrumentarium beschikbaar: een pakket met afspraken en methoden voor de beoordeling van de primaire keringen. De voortgang is zichtbaar in het Waterveiligheidsportaal.

Ook is het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) van start gegaan. In het HWBP werken de 21 Nederlandse waterschappen en het Rijk samen aan de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken. Het doel van het HWBP is dat in 2050 alle primaire keringen aan de normen voldoen. Het gaat hierbij om bijna 1.300 km aan dijken en bijna 500 sluizen en gemalen. Veel dijkversterkingen zijn al in uitvoering.

Slimme ruimtelijke inrichting en crisisbeheersing

Het Deltaprogramma richt zich niet alleen op het voorkomen van overstromingen, maar ook op het beperken van schade en aantallen slachtoffers als er toch een overstroming optreedt. De gevolgen zijn te beperken met slimme keuzes in de ruimtelijke inrichting en crisisbeheersing. De Werkgroep Gevolgbeperking overstromingen heeft hierover in 2018 een advies uitgebracht. Gevolgbeperking via ruimtelijke inrichting is onderdeel van het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie

Daarnaast heeft de Stuurgroep Management Watercrises en Overstromingen (SMWO) het crisismanagement bij watercrises verbeterd. Er is een Module Evacuatie Grootschalige Overstromingen beschikbaar gekomen, met onder meer de app en website overstroomik.nl. Het Landelijk Informatiesysteem Water en Overstromingen (LIWO) biedt actuele overstromingsinformatie.

Plannen voor de komende zes jaar

Projecten, activiteiten en mijlpalen

In de komende zes jaar vinden er verschillende projecten en activiteiten plaats om de Deltabeslissing Waterveiligheid uit te voeren. Die projecten en activiteiten staan beschreven in het Deltaplan Waterveiligheid. In deze periode zijn er verschillende mijlpalen: 

  • De minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) rapporteert voor eind 2023 aan de Eerste en Tweede Kamer over de toestand van de primaire keringen. Dat gebeurt op basis van de eerste Landelijke Beoordelingsronde. De tweede Landelijke Beoordelingsronde loopt van 2023 tot 2034. 
  • Voor eind 2024 rapporteert de minister over de doeltreffendheid en de effecten van het nieuwe waterveiligheidsbeleid.
  • De komende jaren werken de veiligheidsregio’s en hun partners verder aan overstromingen en ernstige wateroverlast: wat zijn daarvan de mogelijke gevolgen en wat is ertegen te doen? De bevindingen krijgen een plek in het landelijke programma WAVE2020, dat in 2018 van start ging. Ook komen handreikingen beschikbaar voor onder meer ‘redden van mensen’ en ‘herstel na een overstroming’. 
  • De SMWO presenteert in 2021 een nieuwe gezamenlijke visie op watercrisismanagement, met een vooruitblik naar 2030.

Kennis en onderzoek

De kennisvragen over waterveiligheid staan in de Kennisagenda van het Deltaprogramma. Belangrijke kennisvragen gaan over zeespiegelstijging. In 2026 komen de eindresultaten van het Kennisprogramma Zeespiegelstijging beschikbaar. De onderzoeken gaan over de snelheid van de zeespiegelstijging vanaf de tweede helft van deze eeuw. Ook brengt het onderzoek in beeld hoe lang de huidige waterveiligheidsstrategieën houdbaar zijn en welke alternatieven er zijn om Nederland in de verre toekomst veilig en leefbaar te houden.

Het ministerie van IenW blijft de instrumenten voor het beoordelen en ontwerpen van primaire waterkeringen verder verbeteren met nieuwe inzichten, samen met de beheerders van de waterkeringen.

De SMWO vergroot de kennis over crisismanagement door kennisuitwisseling tussen de betrokken organisaties te bevorderen en pilots uit te voeren. De crisispartners delen hun kennis in het Watermanagementcentrum Nederland. Ook wordt kennis en informatie uitgewisseld met het buitenland.