In Rijnmond-Drechtsteden, het gebied vanaf de Hollandsche IJssel tot en met de Haringvlietsluizen en vanaf Hoek van Holland tot en met de Biesbosch, komt het water van vier kanten: van zee, de rivieren, de lucht (neerslag) en de bodem (kwel). Het is een dichtbevolkt gebied met grote economische betekenis voor Nederland afgewisseld met landelijke gebieden. Voor dit gebied is een voorkeursstrategie voor de waterveiligheid opgesteld, als onderdeel van het nationaal Deltaprogramma. Provincie, gemeenten, waterschappen, veiligheidsregio’s, het Rijk en het Havenbedrijf Rotterdam werken samen aan de uitvoering van deze voorkeursstrategie.
Rijnmond-Drechtsteden is een gebied van uitersten, met havenactiviteiten, stedelijk gebied (waarvan aanzienlijke delen buitendijks gelegen zijn), de Greenports (tuinbouw), het Groene Hart en unieke natuurgebieden zoals De Biesbosch. Economische en ruimtelijke ontwikkeling is hier alleen mogelijk als de waterveiligheid, de zoetwatervoorziening en de klimaatrobuustheid op orde zijn, nu en in de toekomst. De voorkeursstrategie voor Rijnmond-Drechtsteden moet daarvoor zorgen. Sinds 2014 werkt de regio aan de uitvoering van deze strategie, en in 2026 is die voor de tweede keer herijkt. Het kader voor de voorkeursstrategie wordt gevormd door nationale besluiten om Nederland veilig en leefbaar te houden in een veranderend klimaat, de Deltabeslissingen. De Deltabeslissingen die dit gebied raken zijn Waterveiligheid, Zoetwater en Ruimtelijke adaptatie en meer specifiek de Deltabeslissing Grote Rivieren en Delta's.
Opgaven
Vier stormvloedkeringen - de Maeslantkering, Hartelkering, Hollandse IJsselkering en Haringvlietsluizen – beschermen samen met een uitgebreid stelsel van dijken het binnendijkse gebied tegen overstromingen. Ook de buitendijkse gebieden zijn nu veilig tegen overstroming doordat deze meestal hoog zijn aangelegd. Bovendien werken diverse gemeenten aan adaptatiestrategieën voor deze gebieden. Door zeespiegelstijging, toenemende rivierafvoeren en bodemdaling neemt de opgave om het gebied veilig te houden in deze eeuw toe.
De stormvloedkeringen moeten steeds vaker sluiten naarmate de zeespiegel verder stijgt, wat invloed heeft op de levensduur. Het noordelijk deel van het gebied staat vrijwel altijd in open verbinding met de stijgende zeespiegel. Daarom is het nodig de dijken in dit deel steeds verder te versterken, ondanks het feit dat de aanwezige stormvloedkeringen deze opgave beperken. De opgave wordt ook groter door de verwachte toename van hoge rivierafvoeren (door klimaatverandering) en bodemdaling. De dijkversterkingsopgave wordt door de dichte bebouwing in het noordelijk deel bovendien steeds kostbaarder en de projecten hebben meer impact.
De buitendijkse gebieden worden nu met lokale maatregelen beschermd tegen wateroverlast: door ophoging, aangepaste bebouwing en crisisbeheer en -communicatie. Het overstromingsrisico neemt echter langzaam toe, waardoor in de tweede helft van deze eeuw de inspanning toeneemt. De moeilijkste opgaven liggen bij bestaande bebouwing in buitendijkse gebieden waar ophoging geen optie is. De houdbaarheid van de strategie met lokale maatregelen komt daar onder druk te staan.
Samenhang
De opgaven en mogelijke oplossingen in Rijnmond-Drechtsteden hangen samen met de opgaven en oplossingen voor de andere gebieden en thema’s van het Deltaprogramma. De instandhouding van waterveiligheid in Rijnmond-Drechtsteden is bovendien sterk verbonden met andere belangen en ruimtelijke ontwikkelingen in de regio.
Samenhang binnen het Deltaprogramma
Deltaprogramma Zoetwater
De voorkeursstrategie voor Rijnmond-Drechtsteden focust op waterveiligheid. De manier waarop we de waterveiligheid in de regio borgen, heeft ook gevolgen voor de beschikbaarheid van zoetwater en de verzilting. In perioden met lage rivierafvoeren en verhoogde zeewaterstanden komt het zeewater in het noordelijk deel van Rijnmond-Drechtsteden relatief ver landinwaarts. Dat zal een belangrijke rol spelen bij de afweging over strategieën voor de toekomst, vooral ook omdat zeespiegelstijging en klimaatverandering de beschikbaarheid van zoetwater in deze regio en de rest van het land onder druk zullen zetten.
Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie
Het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie gaat over de voorbereiding op extremer weer en de gevolgen van overstromingen vanuit het hoofdwatersysteem. De uitvoering van de maatregelen vindt plaats in werkregio’s. Ruimtelijke adaptatie heeft in Rijnmond-Drechtsteden twee inhoudelijke raakvlakken met waterveiligheidsstrategie: het beperken van de gevolgen van overstromingen (meerlaagsveiligheid) en de voorbereiding op (bovenregionale) wateroverlast.
Samenhang buiten het Deltaprogramma
In de regio spelen verschillende programma’s voor ruimtelijk-economische ontwikkeling, verstedelijking en natuur. Besluiten over deze programma’s kunnen resulteren in ruimteclaims die op middellange en lange termijn de realisatie van waterveiligheidsmaatregelen belemmeren of zelfs onmogelijk maken. Andersom kunnen door keuzes in de waterveiligheidsstrategie van Rijnmond-Drechtsteden nieuwe randvoorwaarden ontstaan voor andere regionale programma’s.